„Her harfin bir sırrı, her sayının bir hikmeti vardır."
Ebced Sistemi Nedir?
Ebced hesabı (hesâb-ı cümel), Arap alfabesindeki her harfe bir sayısal değer veren kadim bir sistemdir. İsmi, eski Arap alfabesinin ilk dört harfinden (elif-bâ-cîm-dâl → EBCED) gelir. Bu sistem, İslâm medeniyetinde yüzyıllarca şifreleme, tarih düşürme ve gizemli hesaplamalar için kullanılmıştır.
Ebced Tablosu
Ebced sisteminde 28 Arap harfi 1'den 1000'e kadar sayısal değerler alır:
| Harf | Değer | Harf | Değer | Harf | Değer |
|---|---|---|---|---|---|
| أ | 1 | ي | 10 | ق | 100 |
| ب | 2 | ك | 20 | ر | 200 |
| ج | 3 | ل | 30 | ش | 300 |
| د | 4 | م | 40 | ت | 400 |
| ه | 5 | ن | 50 | ث | 500 |
Tarih Düşürme Sanatı
Ebced'in en yaygın kullanımlarından biri tarih düşürmedir. Bir mısra veya cümlenin harflerinin Ebced değerleri toplandığında anlamlı bir tarih (Hicrî yıl) elde edilir. Bu gelenek, özellikle Osmanlı edebiyatında çok yaygındı.
Örneğin, bir cami kitabesinin son satırındaki kelimelerin Ebced toplamı yapının yapım yılını verir. Bu, hem sanatsal hem de işlevsel bir kodlama yöntemidir.
Şifreleme Aracı Olarak Ebced
Ebced, tarih boyunca gizli mesaj iletmek için de kullanılmıştır. Bir mesajdaki kelimelerin yerine Ebced değerleri yazılır — böylece tabloyu bilmeyen birisi sayılardan anlam çıkaramaz, ama bilen kişi harfleri toplayarak mesajı çözer.
Bu yöntem, diplomatik yazışmalardan sufî metinlere kadar geniş bir alanda kullanılmıştır. Özellikle Osmanlı istihbaratında (casus yazışmalarında) Ebced şifreleme önemli bir yer tutmuştur.
Ebced ve Esrar Raconu
Esrar Raconu'nun Kayıp Emanet davasında, Ebced hesabı kilit şifreleme yöntemlerinden biridir. Dava dosyasındaki gizli notlarda sayı dizileri bulursunuz — bu sayıları Ebced tablosuna göre çözdüğünüzde, katilin kimliğine dair kritik ipuçları ortaya çıkar.
Demo sayfamızda Ebced hesap makinesini deneyebilir ve bu kadim şifreleme yöntemini bizzat tecrübe edebilirsiniz!